Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia (WOPFU) to ważny element planowania wsparcia dla dzieci objętych kształceniem specjalnym. Jej celem jest zebranie informacji o tym, jak dziecko funkcjonuje w codziennych sytuacjach edukacyjnych, jakie ma indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne, mocne strony, trudności i bariery oraz jakie formy wsparcia pomagają mu lepiej uczestniczyć w życiu przedszkola.
W przypadku dziecka objętego kształceniem specjalnym WOPFU pozwala zespołowi nauczycieli i specjalistów analizować aktualne funkcjonowanie dziecka w przedszkolu, wyciągać wnioski dotyczące jego potrzeb i planować dalsze działania. Wnioski z WOPFU są również wykorzystywane przy opracowywaniu i modyfikowaniu indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET).
Warto przy tym odróżnić WOPFU od ogólnie rozumianej oceny funkcjonowania dziecka. Ocena funkcjonowania może być prowadzona w różnych celach i przez różne osoby, natomiast WOPFU jest określonym procesem związanym z organizacją kształcenia specjalnego. W artykule wyjaśniamy również, czym różni się WOPFU od nowych rozwiązań dotyczących oceny funkcjonowania dziecka w poradni, które obowiązują od 1 września 2026 r.
Dobrze przygotowana WOPFU nie powinna być dokumentem „dla dokumentu”. Powinna pokazywać dziecko możliwie szeroko – zarówno jego trudności i ograniczenia, jak i mocne strony, zainteresowania, możliwości oraz warunki, w których funkcjonuje najlepiej.
W praktyce wyzwaniem często nie jest samo przygotowanie dokumentu, ale organizacja pracy zespołu nauczycieli i specjalistów: zebranie informacji z różnych źródeł, opisanie rzeczywistego funkcjonowania dziecka, uwzględnienie obserwacji, współpraca z rodzicami oraz przełożenie wniosków z oceny na konkretne działania.
Spis treści
WOPFU – co to właściwie jest?
WOPFU, czyli wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania ucznia, w przypadku przedszkola dotyczy dziecka objętego kształceniem specjalnym na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Jej celem jest możliwie pełne rozpoznanie funkcjonowania dziecka, jego indywidualnych potrzeb edukacyjnych i rozwojowych, a także mocnych stron oraz obszarów wymagających wsparcia.
WOPFU nie jest pojedynczą diagnozą ani oceną dokonywaną przez jednego specjalistę. Przygotowuje ją zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, uwzględniając różne obszary jego funkcjonowania. W zależności od potrzeb dziecka mogą zostać wykorzystane obserwacje i informacje pochodzące m.in. od nauczycieli, psychologa, pedagoga, logopedy czy innych specjalistów. Ważnym elementem jest również współpraca z rodzicami, którzy mogą przekazać informacje dotyczące funkcjonowania dziecka poza przedszkolem.
Takie wielospecjalistyczne podejście pozwala uzyskać pełniejszy obraz funkcjonowania dziecka w konkretnym środowisku edukacyjnym – jego możliwości, mocnych stron, trudności oraz potrzeb w zakresie dalszego wsparcia. Zebrane informacje stanowią następnie podstawę do zaplanowania odpowiednich działań edukacyjnych i terapeutycznych.
WOPFU jest bezpośrednio powiązana z indywidualnym programem edukacyjno-terapeutycznym (IPET). Zespół opracowuje IPET po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka, uwzględniając wnioski z WOPFU, diagnozę oraz zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Warto pamiętać, że orzeczenie, WOPFU i IPET pełnią różne funkcje. Orzeczenie jest wydawane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną i określa potrzebę kształcenia specjalnego oraz zalecenia dotyczące organizacji wsparcia. WOPFU powstaje już w przedszkolu i opisuje rzeczywiste funkcjonowanie dziecka w konkretnym środowisku edukacyjnym. IPET natomiast przekłada te informacje na konkretne działania i formy wsparcia dostosowane do indywidualnych potrzeb dziecka.
Można więc zobrazować ten proces w prosty sposób: orzeczenie → WOPFU → IPET
Orzeczenie określa potrzeby i zalecenia, WOPFU pozwala zespołowi ocenić funkcjonowanie dziecka w przedszkolu, a IPET określa, w jaki sposób zaplanowane zostanie odpowiednie wsparcie.
Kiedy przygotowuje się WOPFU?
Pierwsza wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania dziecka (WOPFU) powinna zostać przeprowadzona przed opracowaniem indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET), ponieważ wnioski z oceny są uwzględniane przy jego tworzeniu.
Jeżeli dziecko rozpoczyna realizację wychowania przedszkolnego od początku roku szkolnego i posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, IPET opracowuje się do 30 września. Jeżeli natomiast orzeczenie zostanie dostarczone do placówki w trakcie roku szkolnego, IPET opracowuje się w terminie 30 dni od dnia złożenia orzeczenia. Oznacza to, że zespół powinien odpowiednio wcześniej przeprowadzić pierwszą WOPFU, aby móc uwzględnić jej wyniki podczas opracowywania IPET.
Na pierwszej ocenie proces jednak się nie kończy. Zespół co najmniej dwa razy w roku szkolnym dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka oraz ocenia efektywność udzielanej pomocy i realizacji IPET. Jeżeli z oceny wynika taka potrzeba, program jest modyfikowany i dostosowywany do aktualnych potrzeb dziecka. W praktyce oznacza to, że WOPFU jest procesem powtarzalnym, a nie jednorazowym dokumentem przygotowywanym wyłącznie na początku kształcenia specjalnego. Kolejne oceny pozwalają zespołowi sprawdzać, jak dziecko funkcjonuje, jakie postępy osiąga i czy zastosowane formy wsparcia przynoszą oczekiwane efekty.
Nie ma przy tym jednego ogólnopolskiego kalendarza określającego konkretną datę przeprowadzenia WOPFU, np. „15 stycznia i 15 czerwca”. Placówka powinna zaplanować pracę zespołu w taki sposób, aby zapewnić co najmniej dwie okresowe oceny w roku szkolnym i powiązać je z rzeczywistą oceną efektywności udzielanego dziecku wsparcia. Dzięki temu WOPFU nie jest wyłącznie formalnym dokumentem, ale narzędziem pozwalającym na bieżąco dostosowywać organizację pracy i formy pomocy do zmieniających się potrzeb dziecka.
Kto uczestniczy w przygotowaniu WOPFU?
Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania dziecka jest efektem współpracy osób, które na co dzień pracują z dzieckiem lub posiadają wiedzę na temat jego potrzeb rozwojowych i edukacyjnych. WOPFU przygotowuje zespół nauczycieli i specjalistów prowadzących zajęcia z dzieckiem, a jego pracę koordynuje osoba wskazana zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Nauczyciele i specjaliści
Nauczyciele, dzięki codziennej obserwacji dziecka, dostarczają informacji o jego funkcjonowaniu podczas zajęć, w grupie rówieśniczej, w sytuacjach wymagających współpracy czy samodzielności. Specjaliści, m.in. psycholog, pedagog, logopeda czy terapeuci, uzupełniają ten obraz o informacje wynikające z prowadzonych zajęć, obserwacji i rozpoznania potrzeb dziecka. Połączenie różnych perspektyw pozwala zespołowi określić nie tylko trudności, ale również mocne strony, możliwości i postępy dziecka. Jest to istotne przy planowaniu dalszego wsparcia i opracowywaniu lub modyfikowaniu IPET.
Rola rodziców
W procesie ważną rolę odgrywają również rodzice. Mają prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu, w opracowaniu i modyfikacji IPET oraz w dokonywaniu wielospecjalistycznych ocen poziomu funkcjonowania dziecka. Dyrektor informuje ich o terminie spotkania i możliwości uczestnictwa. Rodzice otrzymują również kopię WOPFU i IPET. Informacje przekazywane przez rodziców mogą uzupełnić obserwacje prowadzone w przedszkolu. Dziecko może bowiem funkcjonować inaczej podczas zajęć grupowych, inaczej w kontakcie indywidualnym, a jeszcze inaczej w domu. Uwzględnienie tych różnych perspektyw pozwala stworzyć bardziej kompletny obraz jego potrzeb.
Rola poradni psychologiczno-pedagogicznej
Poradnia psychologiczno-pedagogiczna pełni inną funkcję niż zespół przygotowujący WOPFU. To poradnia jest odpowiedzialna za wydawanie m.in. orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego oraz opinii, zgodnie z zakresem swoich kompetencji. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawiera zalecenia dotyczące organizacji kształcenia i wsparcia dziecka. Zespół pracujący w przedszkolu uwzględnia te zalecenia przy organizowaniu pomocy oraz podczas opracowywania IPET. Poradnia może również współpracować z przedszkolem i rodzicami, udzielając konsultacji, wskazówek lub pomocy w rozpoznawaniu potrzeb dziecka. Nie oznacza to jednak, że poradnia sporządza WOPFU – WOPFU powstaje w placówce, w której dziecko realizuje kształcenie specjalne.
Zadania przedszkola i dyrektora
Przedszkole odpowiada za organizację procesu kształcenia specjalnego i pracy zespołu nauczycieli oraz specjalistów. Dyrektor organizuje pracę zespołu, zapewnia warunki do realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia oraz informuje rodziców o terminach spotkań i możliwości udziału w pracach zespołu. W określonych sytuacjach przedszkole może również przygotowywać informacje o funkcjonowaniu dziecka na potrzeby poradni psychologiczno-pedagogicznej. Taka informacja powinna opierać się na obserwacji dziecka i dokumentacji prowadzonej w placówce. Współpraca wszystkich zaangażowanych osób sprawia, że WOPFU nie ogranicza się do opisu trudności. Jej zadaniem jest pokazanie całościowego obrazu funkcjonowania dziecka – jego możliwości, mocnych stron, potrzeb i barier, które mogą mieć znaczenie dla organizacji dalszego wsparcia.
Jak rozpoznaje się potrzeby i trudności dziecka w WOPFU?
Jednym z najważniejszych elementów wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania dziecka jest rozpoznanie jego indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych, trudności, mocnych stron oraz barier utrudniających funkcjonowanie w przedszkolu.
WOPFU nie powinna koncentrować się wyłącznie na tym, czego dziecko nie potrafi lub z czym ma trudności. Równie istotne jest określenie jego możliwości, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień. Taki sposób opisu pozwala zespołowi nie tylko określić, jakiego wsparcia dziecko potrzebuje, ale również wykorzystać jego mocne strony w codziennej pracy. W przypadku dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zespół uwzględnia również zalecenia zawarte w orzeczeniu. WOPFU pozwala natomiast opisać, jak dziecko rzeczywiście funkcjonuje w konkretnym środowisku przedszkolnym i jakie wsparcie jest w tym środowisku potrzebne. W ocenie mogą być uwzględniane różne obszary funkcjonowania dziecka, m.in. poznawcze, emocjonalne, społeczne, komunikacyjne i fizyczne. Ważne jest również rozpoznanie sytuacji, w których pojawiają się trudności, oraz czynników, które pomagają dziecku lepiej sobie z nimi radzić.
Obserwacja pedagogiczna i inne źródła informacji
Jednym z podstawowych źródeł informacji o funkcjonowaniu dziecka jest systematyczna obserwacja prowadzona przez nauczycieli i specjalistów. Pozwala ona zauważyć nie tylko zachowania dziecka, ale również jego reakcje na różne sytuacje, sposób wykonywania zadań, relacje z rówieśnikami, poziom samodzielności czy sposoby komunikowania potrzeb. W zależności od indywidualnej sytuacji dziecka zespół może wykorzystywać również informacje wynikające z pracy specjalistów, prowadzonej dokumentacji, obserwacji podczas zajęć indywidualnych i grupowych oraz informacje przekazywane przez rodziców. Warto patrzeć na funkcjonowanie dziecka szerzej niż tylko przez pryzmat jego umiejętności. Znaczenie ma również środowisko, w którym dziecko funkcjonuje, jego aktywność i możliwość uczestniczenia w życiu grupy. Takie podejście pozwala dostrzec zarówno trudności, jak i warunki, które ułatwiają dziecku wykonywanie określonych zadań.
Rola ICF w opisie funkcjonowania dziecka
Przy opisywaniu funkcjonowania dziecka pomocna może być również perspektywa Międzynarodowej Klasyfikacji Funkcjonowania, Niepełnosprawności i Zdrowia (ICF). Pozwala ona patrzeć na dziecko nie tylko przez pryzmat jego trudności czy ograniczeń, ale również uwzględniać jego aktywność, uczestnictwo oraz wpływ środowiska na codzienne funkcjonowanie.
Takie podejście dobrze współgra z praktycznym celem WOPFU. W centrum zainteresowania zespołu znajduje się nie tylko to, jakie umiejętności posiada dziecko, ale również jak wykorzystuje je w konkretnych sytuacjach, jakie bariery napotyka i jakie warunki pomagają mu lepiej funkcjonować.
ICF nie jest jednak formularzem WOPFU ani nie zastępuje wymagań wynikających z przepisów dotyczących wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania. Może natomiast stanowić przydatną perspektywę przy opisywaniu funkcjonowania dziecka w sposób bardziej całościowy i skoncentrowany na jego potrzebach oraz możliwościach.
Współpraca rodziców, nauczycieli i specjalistów
Dobrze przygotowana WOPFU wymaga nie tylko zebrania informacji od różnych osób, ale przede wszystkim ich połączenia i wspólnej analizy. Każda z osób pracujących z dzieckiem obserwuje je w nieco innych sytuacjach, dlatego zestawienie tych perspektyw pozwala lepiej zrozumieć jego potrzeby i sposób funkcjonowania.
Nauczyciele mogą opisać funkcjonowanie dziecka w grupie, podczas zajęć, zabawy, kontaktów z rówieśnikami czy codziennych czynności. Specjaliści uzupełniają te informacje o obserwacje wynikające z prowadzonych zajęć i swojej wiedzy zawodowej. Rodzice natomiast mogą wskazać, jak dziecko funkcjonuje w domu i innych sytuacjach poza przedszkolem, a także jakie sposoby reagowania lub formy wsparcia sprawdzają się w codziennym życiu.
Jak połączyć różne perspektywy?
Sama wymiana informacji nie wystarczy. Istotne jest, aby zespół wspólnie przeanalizował zebrane dane i sprawdził, czy podobne zachowania pojawiają się w różnych sytuacjach oraz co może wpływać na sposób funkcjonowania dziecka.
Przykładowo, jeżeli nauczyciel zauważa trudności z wykonywaniem poleceń podczas zajęć grupowych, specjalista może wskazać, że dziecko lepiej radzi sobie z krótkimi instrukcjami przekazywanymi indywidualnie. Rodzic może natomiast przekazać, że podobna strategia sprawdza się również w domu. Takie informacje pozwalają zespołowi wyciągnąć bardziej konkretny wniosek niż samo stwierdzenie, że dziecko „ma trudności z wykonywaniem poleceń”.
Wspólna analiza powinna prowadzić do odpowiedzi na kilka praktycznych pytań:
W jakich sytuacjach dziecko funkcjonuje najlepiej?
Kiedy pojawiają się trudności i jak się przejawiają?
Jakie czynniki mogą ułatwiać lub utrudniać udział dziecka w zajęciach i życiu grupy?
Jakie formy wsparcia zostały już zastosowane?
Jaki był ich efekt?
Co warto kontynuować, zmienić lub wprowadzić?
Od informacji do wspólnych wniosków
Celem współpracy nie powinno być stworzenie dokumentu składającego się z osobnych opisów nauczyciela, psychologa, logopedy i rodzica. Warto dążyć do tego, aby zespół wypracował wspólny obraz funkcjonowania dziecka.
Dzięki temu WOPFU może wskazywać nie tylko trudności, ale również zależności między nimi, mocne strony dziecka oraz warunki, w których dziecko lepiej radzi sobie z zadaniami i uczestniczy w życiu grupy. Takie wnioski są znacznie bardziej użyteczne przy planowaniu dalszego wsparcia i modyfikowaniu IPET.
Współpraca powinna mieć również charakter ciągły. Przy kolejnej okresowej WOPFU zespół może porównać wcześniejsze ustalenia z aktualnymi obserwacjami i sprawdzić, co się zmieniło, jakie działania przyniosły efekt oraz jakie potrzeby dziecka wymagają dalszego wsparcia. Dzięki temu kolejne oceny funkcjonowania nie są jedynie aktualizacją dokumentacji, ale elementem rzeczywistego procesu planowania i doskonalenia pracy z dzieckiem.
Co powinna zawierać WOPFU?
Wielospecjalistyczna ocena poziomu funkcjonowania dziecka powinna przedstawiać jego funkcjonowanie w sposób możliwie konkretny i użyteczny dla zespołu nauczycieli i specjalistów. Przepisy wskazują obszary, które należy uwzględnić w ocenie. Należą do nich przede wszystkim:
indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne dziecka,
mocne strony, predyspozycje, zainteresowania i uzdolnienia,
zakres i charakter potrzebnego wsparcia,
przyczyny trudności w funkcjonowaniu,
bariery i ograniczenia utrudniające uczestnictwo dziecka w życiu przedszkola,
efekty działań podejmowanych w celu przezwyciężania trudności.
WOPFU nie musi być więc długim opisem wszystkiego, co wiadomo o dziecku. Jej wartość polega przede wszystkim na tym, że pokazuje jak dziecko funkcjonuje w konkretnym środowisku, co ułatwia mu udział w zajęciach i życiu grupy, jakie napotyka bariery oraz jakiego wsparcia potrzebuje.
Warto unikać bardzo ogólnych stwierdzeń, które jedynie nazywają trudność, bez wskazania, w jakich sytuacjach się pojawia i co pomaga dziecku lepiej sobie z nią radzić.
Przykład bardziej użytecznego zapisu
Zamiast:
„Dziecko ma trudności z koncentracją”.
Lepiej:
„Podczas zajęć grupowych utrzymuje uwagę przez kilka minut, szczególnie gdy polecenie jest przekazywane wyłącznie werbalnie. Lepiej reaguje na krótkie instrukcje połączone z materiałem obrazkowym i możliwością wykonania zadania etapami. W małej grupie dłużej pozostaje przy zadaniu”.
Drugi zapis dostarcza zespołowi znacznie więcej informacji. Pokazuje kiedy pojawia się trudność, jakie czynniki ją nasilają oraz jakie sposoby pracy pomagają dziecku lepiej funkcjonować. Dzięki temu wnioski z WOPFU mogą być bezpośrednio wykorzystane przy planowaniu i modyfikowaniu wsparcia oraz opracowywaniu IPET.
Dobrze przygotowana WOPFU powinna zatem nie tylko opisywać trudności, ale przede wszystkim pomagać odpowiedzieć na pytania: co dziecko potrafi, czego potrzebuje, co stanowi dla niego barierę, co już działa i jakie działania warto podjąć dalej?
Dzienniki specjalistów w jednym miejscu?
WOPFU a IPET – czym różnią się te dokumenty?
Najłatwiej zapamiętać tę relację w dwóch zdaniach: WOPFU opisuje i ocenia funkcjonowanie dziecka, natomiast IPET określa, w jaki sposób przedszkole ma odpowiedzieć na rozpoznane potrzeby i realizować zalecenia wynikające z orzeczenia.
WOPFU jest więc zespołową oceną funkcjonowania dziecka w środowisku edukacyjnym, natomiast IPET jest programem określającym organizację i realizację zaplanowanego wsparcia. Dokumenty są ze sobą bezpośrednio powiązane – wnioski z WOPFU są uwzględniane przy opracowywaniu i modyfikowaniu IPET.
Element | WOPFU | IPET |
|---|---|---|
Cel | Ocena funkcjonowania dziecka | Zaplanowanie wsparcia |
Opracowuje | Zespół nauczycieli i specjalistów | Zespół nauczycieli i specjalistów |
Podstawa | Obserwacje, informacje, orzeczenie | Orzeczenie, WOPFU, potrzeby dziecka |
Kiedy | Przed IPET i okresowo | Po WOPFU, następnie modyfikowany w razie potrzeby |
Dotyczy | Funkcjonowania, mocnych stron, trudności, barier i potrzeb | Celów, działań, form i sposobów wsparcia |
Rodzic | Otrzymuje kopię | Otrzymuje kopię |
orzeczenie → WOPFU → IPET → realizacja wsparcia → kolejna WOPFU → ewentualna modyfikacja IPET
Jeżeli w kolejnej WOPFU zespół stwierdzi, że określone formy wsparcia nie przynoszą oczekiwanych efektów albo zmieniły się potrzeby dziecka, wnioski z oceny powinny zostać wykorzystane przy dalszym planowaniu pracy i – jeśli jest to potrzebne – modyfikacji IPET.
WOPFU a ocena funkcjonowania dziecka od 1 września 2026 r.
Od 1 września 2026 r. zaczęły obowiązywać kolejne przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. dotyczącego orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Nowe regulacje wprowadzają m.in. rozwiązania dotyczące oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia w procesie diagnostycznym poradni oraz obowiązek przekazywania przez przedszkole, szkołę lub placówkę informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia.
Nie należy jednak utożsamiać tej oceny z WOPFU, mimo że oba procesy dotyczą funkcjonowania dziecka i mogą uwzględniać podobne obszary.
WOPFU jest przygotowywana w przedszkolu lub szkole przez zespół nauczycieli i specjalistów pracujących z dzieckiem objętym kształceniem specjalnym. Jej celem jest rozpoznanie aktualnego funkcjonowania dziecka w środowisku edukacyjnym oraz określenie jego potrzeb, mocnych stron, trudności, barier i potrzebnego wsparcia. Wnioski z WOPFU są wykorzystywane przy opracowywaniu i modyfikowaniu IPET.
Ocena funkcjonowania prowadzona w ramach postępowania diagnostycznego poradni służy natomiast procesowi poprzedzającemu wydanie orzeczenia lub opinii przez zespół orzekający poradni. Nowe przepisy określają również obowiązek przekazywania przez przedszkole, szkołę lub placówkę informacji o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia, które są następnie uwzględniane w procesie diagnostycznym poradni.
Różnica dotyczy więc przede wszystkim celu, miejsca i kontekstu, w którym ocena jest wykonywana. WOPFU służy organizacji kształcenia specjalnego i planowaniu wsparcia dziecka w konkretnej placówce, natomiast ocena funkcjonowania w ramach postępowania poradni jest elementem procesu diagnostycznego prowadzącego
Jak zorganizować WOPFU, żeby dokument był naprawdę zespołowy?
WOPFU ma charakter wielospecjalistyczny, dlatego jej przygotowanie powinno opierać się na informacjach pochodzących od osób, które obserwują dziecko w różnych sytuacjach i podczas różnych aktywności. Sam fakt, że dokument zostanie podpisany przez kilku członków zespołu, nie oznacza jeszcze, że rzeczywiście powstał zespołowo.
Dobrym rozwiązaniem jest podział pracy na kilka etapów:
Koordynator pracy zespołu przekazuje jego członkom wspólną strukturę obszarów, które należy uzupełnić.
Każdy nauczyciel i specjalista wnosi informacje wynikające z własnej pracy i obserwacji dziecka. Opis powinien odnosić się do rzeczywistego funkcjonowania dziecka, a nie być prostym powieleniem informacji zawartych w diagnozie lub orzeczeniu.
Nauczyciel pracujący z dzieckiem w grupie opisuje jego funkcjonowanie w codziennych sytuacjach – podczas zajęć, zabawy, kontaktów z rówieśnikami czy wykonywania codziennych czynności.
Zespół zestawia informacje dotyczące mocnych stron, trudności, barier oraz dotychczasowych form wsparcia.
Podczas spotkania zespół formułuje wspólne wnioski, zamiast jedynie łączyć w jeden dokument niezależne opisy poszczególnych osób.
Wnioski z WOPFU są przekładane na dalsze działania, w tym na odpowiednie zapisy i modyfikacje IPET.
Tak zorganizowana praca sprawia, że WOPFU staje się rzeczywistym narzędziem pracy zespołu, a nie tylko dokumentem wymagającym formalnego uzupełnienia.
Ma to również znaczenie przy kolejnych okresowych ocenach. Zespół nie musi za każdym razem tworzyć dokumentacji od początku. Może odwołać się do wcześniejszych ustaleń i skoncentrować się na tym, co się zmieniło, jakie postępy osiągnęło dziecko, które trudności nadal występują oraz czy dotychczasowe formy wsparcia przynoszą oczekiwane efekty. W ten sposób kolejne WOPFU stają się nie tylko dokumentacją zmian, ale również podstawą do podejmowania konkretnych decyzji dotyczących dalszej pracy z dzieckiem.
Czego lepiej nie robić w WOPFU?
Dobrze przygotowana WOPFU powinna odnosić się do rzeczywistego funkcjonowania konkretnego dziecka. Warto więc unikać opisów tak ogólnych, że można je przypisać niemal każdemu dziecku. Sformułowania typu „ma trudności z koncentracją” czy „wymaga wsparcia w zakresie kompetencji społecznych” niewiele mówią, jeśli nie wiadomo, w jakich sytuacjach pojawia się trudność, jak się przejawia i co pomaga dziecku lepiej funkcjonować.
Nie kopiuj gotowych opisów
Gotowe „banki zdań” mogą być pomocne jako inspiracja lub sposób na uporządkowanie języka, ale nie powinny zastępować rzeczywistej obserwacji dziecka. Mechaniczne kopiowanie takich opisów może prowadzić do dokumentacji, która brzmi poprawnie, ale nie odzwierciedla indywidualnej sytuacji dziecka.
Warto zamiast tego opisywać konkretne zachowania i sytuacje oraz wskazywać, jakie warunki sprzyjają lepszemu funkcjonowaniu dziecka.
Nie przepisuj orzeczenia
WOPFU nie powinna być kopią orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Orzeczenie jest jednym ze źródeł informacji, które zespół bierze pod uwagę, natomiast WOPFU ma opisywać rzeczywiste funkcjonowanie dziecka w środowisku przedszkolnym.
Istotne jest więc nie tylko to, jakie zalecenia zostały wskazane w orzeczeniu, ale również to, jak dziecko funkcjonuje podczas zajęć, w grupie, w relacjach z rówieśnikami, podczas wykonywania zadań oraz w innych codziennych sytuacjach.
Nie koncentruj się wyłącznie na trudnościach
WOPFU nie powinna być listą problemów. Przepisy wskazują również na konieczność uwzględnienia mocnych stron, predyspozycji, zainteresowań i uzdolnień dziecka.
Informacja o tym, co dziecko robi dobrze i w jakich sytuacjach osiąga najlepsze rezultaty, może być równie ważna jak opis trudności. Mocne strony mogą bowiem stanowić punkt wyjścia do planowania skutecznych metod pracy i form wsparcia.
Nie kończ na samym opisie problemu
WOPFU powinna być użyteczna dla dalszej pracy zespołu. Dlatego warto, aby opis trudności prowadził do konkretnych wniosków: co jest barierą, co pomaga dziecku, jakie wsparcie już zastosowano i jaki był jego efekt.
Dzięki temu WOPFU nie pozostaje jedynie dokumentem opisowym, ale dostarcza informacji, które można wykorzystać przy planowaniu i modyfikowaniu IPET.
FAQ
Zespół dokonuje okresowej wielospecjalistycznej oceny co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Jeżeli sytuacja dziecka tego wymaga, może robić to częściej.
Tak. Przepisy wskazują, że zespół opracowuje IPET po dokonaniu wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania.
Rodzic ma prawo uczestniczyć w spotkaniach zespołu i dokonywaniu oceny. Dyrektor zawiadamia o terminie spotkania i możliwości udziału. Rodzic otrzymuje kopię WOPFU.
Przepisy określają, jakie obszary ocena powinna uwzględniać, ale nie narzucają jednego ogólnopolskiego formularza WOPFU dla wszystkich placówek.
Nie. Są to odrębne procesy o różnych podstawach prawnych i celach.
Źródła
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, w szczególności przepisy dotyczące zespołu, wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania oraz indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET).
Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, Dz.U. 2026 poz. 428 – w zakresie regulacji dotyczących oceny funkcjonowania dziecka lub ucznia oraz informacji o jego funkcjonowaniu przekazywanych przez przedszkole, szkołę lub placówkę.
